Fijne feestdagen!

Fijne feestdagen!

In verband met de feestdagen is het kantoor van IDEM Rotterdam van 25 december t/m 3 januari gesloten. Vanaf 4 januari zijn wij weer aanwezig.

Wij wensen u fijne feestdagen en zien u graag terug in het nieuwe jaar.

Dounia Jari: “De kracht van jonge moslima’s wordt te vaak niet gezien”

Dounia Jari: “De kracht van jonge moslima’s wordt te vaak niet gezien”

Moslima’s krijgen bovengemiddeld vaak met discriminatie te maken. Door hun veelal zichtbare identiteit zijn deze vrouwen vaker en eerder doelwit van pesterijen, discriminatie of uitsluiting. Maar deze zichtbare identiteit en de stigmatisering die daarmee samenhangt, kan voor queer moslima’s nóg een drempel vormen. IDEM spreekt daarover met Dounia Jari, voorzitter van Stichting Maruf, het platform voor queer moslims.

Stichting Maruf is niet alleen een kenniscentrum omtrent islam en seksuele diversiteit, maar vooral een veilige ontmoetingsplek voor queer moslims. Lesbische, homoseksuele, biseksuele en trans moslims krijgen namelijk te maken met discriminatie om hun etniciteit én hun seksuele gerichtheid of genderidentiteit. “Hun worsteling gaat verder dan een interne dialoog”, legt Dounia uit. “Zij zitten met vragen over hoe ze opgaan in hun omgeving. Moslima’s ervaren vaker geweld dan andere moslims. En wat als je dan ook nog worstelt met je genderidentiteit? Intersectionaliteit in acht nemen is daarom onmisbaar als het om queer moslima’s gaat.”

Valkuil

Stigmatisering is een belangrijke oorzaak van deze worsteling. Zo is de associatie van de islam met anti-homosentimenten problematisch. “Veel mensen begrijpen niet dat je queer kunt zijn én moslim”, vertelt Dounia. “Er zijn bijvoorbeeld mensen die alleen op hun social media uit de kast komen, maar in het echt niet. Vaak volgen er heel veel negatieve reacties. ‘Waarom verlaat je je geloof niet?’ of ‘Waarom negeer je je seksualiteit niet?’ Er wordt heel binair gedacht: je wordt geacht een keuze te maken. Bij Maruf zeggen we: ‘Je hoeft geen keuze te maken.’”

Dounia merkt dat het voor de jongere generatie queer moslims steeds vanzelfsprekender is om geen keuze te maken. “Vorige generaties gingen dood vanbinnen, als ze bij zichzelf ontdekten dat ze niet heteroseksueel waren”, zegt Dounia. “Het voelde alsof jij je moest aanpassen, want de omgeving ging gewoon op dezelfde manier door. Bij de jongere generatie lijkt het andersom te zijn: ‘Ik ben zeker van mijn seksualiteit, dus de omgeving moet zich daar maar op aanpassen.’ De kracht van de jongere generatie, die wordt echt te vaak niet gezien.”

Hoofddoek

De hoofddoek, op welke manier die ook gedragen wordt, blijft een van de redenen waarom moslima’s vaker doelwit zijn van discriminatie of zelfs geweld. “Dat vrouwen – alleen maar omdat ze een hoofddoek dragen – nog altijd worden gezien als onderdrukt, dat is echt een valkuil”, zegt Dounia. Voor sommige queer moslims is de hoofddoek een persoonlijk probleem: “Een persoon die bij Maruf langskwam bleef maar praten over haar hoofddoek, en niet over haar gevoelens”, vertelt ze. “Ze vond het zo lastig om hem te dragen, maar haar moeder vond het niet goed als ze het niet deed. In eerste instantie begreep ik het niet goed, maar na vele gesprekken bleek haar hoofddoek in de weg te zitten van haar genderidentiteit.”

Voor transgender moslims kan de hoofddoek een ander probleem vormen. “De hoofddoek is toch een symbool voor vrouwelijkheid. Mannen dragen immers geen hoofddoek”, legt Dounia uit. “Een trans persoon die vanwege het geboortegeslacht geacht wordt een hoofddoek te dragen, maar zich niet als vrouw identificeert, kan het extra moeilijk vinden om de hoofddoek te dragen. Niet vanwege de religieuze associatie, maar omdat daarmee zijn gender voor hem wordt bepaald.”

Professionals

Probeer van je vooroordelen af te komen. Dat is het belangrijkste advies van Dounia aan professionals. “Als ik trainingen geef, geef ik vaak het voorbeeld van een queer moslima. Haar verschillende identiteiten zorgen voor meerdere gelaagde problemen. Die intersectionele blik probeer ik altijd mee te geven. Erken dat queer moslims bestaan in al hun diversiteit.”

Maruf helpt graag bij deskundigheidsbevordering als het gaat om queer moslims. Dounia: “Hoe ga je bijvoorbeeld om met een collega die queer en moslim is? Of hoe voorkom je microagressies als docent? Organisaties kunnen ons altijd benaderen voor trainingen om kennis te vergroten of handelingsperspectieven te bieden.”

www.maruf.eu

Meer weten?

Dounia is een van de sprekers op het Kennisatelier ‘Voorbij stereotypen – discriminatie van en beeldvorming over moslima’s’. Tijdens dit Kennisatelier gaan we in gesprek over verschillende vormen van discriminatie en beeldvorming. Waar ervaren moslima’s vooral discriminatie? Hoe worden moslima’s bijvoorbeeld vaak afgebeeld in de media? Heeft dat invloed op ideeën over emancipatie van moslima’s? En hoe zit het met LHBTQI-moslima’s, waarom horen we hier weinig over? Lees hier meer en meld je aan! 

RADAR Inc. na jaren van groei in zwaar weer

RADAR Inc. na jaren van groei in zwaar weer

RADAR Inc. (de moedermaatschappij van RADAR, Art.1 en IDEM Rotterdam) is een belangrijke partner voor antidiscriminatie en gelijke behandeling. De tevredenheid over onze dienstverlening door overheden, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en – niet in de laatste plaats – mensen die discriminatie ervaren, heeft geleid tot een sterke groei van de organisatie. In het huidige klimaat, waarin toenemende aandacht bestaat voor een inclusieve samenleving, is de ervaring en kennis die RADAR Inc. heeft opgebouwd van onschatbare waarde. 

Als nieuwe raad van bestuur (aangetreden op 1 september 2020) moeten we echter ook constateren dat bij de inhoudelijke betrokkenheid van de organisatie minder oog is geweest voor de bedrijfsvoering. Versterkt door de gevolgen van de coronacrisis, constateren wij dat er voor 2021 geen sluitende begroting gepresenteerd kan worden: het tekort valt hoger uit dan de reserves kunnen dragen.

De zorg voor financiële en duurzame stabiliteit heeft daarom momenteel onze hoogste prioriteit. We hebben een onafhankelijk extern bureau de opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de factoren die geleid hebben tot de huidige financiële situatie. Daarnaast buigen we ons samen met de raad van toezicht over verschillende toekomstscenario’s. Welke maatregelen dit met zich meebrengt, is in deze fase nog niet bekend. We verwachten medio december meer duidelijkheid te hebben. 

Raad van bestuur 

Beleef mijn leven: documentaire over mensen met psychiatrische achtergrond

Beleef mijn leven: documentaire over mensen met psychiatrische achtergrond

Mensen met een psychiatrische achtergrond lopen tegen allerlei vooroordelen aan. Dat maakt – naast hun ziekte – hun leven soms net even lastiger dan nodig is. Om die stigmatisering tegen te gaan maakt Stichting Corridor een documentaire over mensen met een psychiatrische achtergrond: Beleef mijn leven. We vroegen Geeske Hoekstra van Stichting Corridor er meer over.

Waarom wilden jullie deze documentaire maken?

Stichting Corridor zet zich in voor mensen met een psychiatrische achtergrond. We hoorden van onze cliënten dat zij regelmatig last hebben van stigmatisering. Daar wilden we graag wat tegen doen. Dus ontstond het idee om een documentaire te maken over mensen met een psychiatrische achtergrond, om op die manier stigmatisering tegen te gaan.

Hoe hebben jullie het aangepakt?

We zijn met collega’s en cliënten over stigmatisering in gesprek gegaan. Samen met cliënten hebben we bekeken wat ze zoal meemaken, wat ze vervelend vinden en wat volgens hen de manier is om te voorkomen dat anderen zulke vooroordelen hebben. De cliënten zelf kwamen met het idee voor de documentaire. We hebben eerst zelf twee portretten gemaakt. Daarna zijn we een crowdfundingsactie gestart om er nog twee bij te kunnen maken en er een mooi geheel van te kunnen maken.

Waar liepen deze mensen zoal tegenaan?

Vooral dat ze meteen veroordeeld worden, in plaats van dat er contact gemaakt wordt. Als ze afwijkend gedrag vertonen, dan wordt er heel negatief op gereageerd. Zo vindt iemand het bijvoorbeeld heel fijn om bomen te knuffelen. Als hij dat in een park doet, wordt hij weleens weggejaagd terwijl hij niemand kwaad doet. Een ander voorbeeld is dat iemand een paniekaanval kreeg en dat meteen de politie wordt gebeld. Je kan ook aan diegene vragen of het wel goed gaat. Maar ook breder is het een probleem: bijvoorbeeld dat mensen geweigerd worden voor werk zodra ze horen dat iemand een diagnose heeft. Terwijl het echt geen belemmering hoeft te zijn en je met doorvragen vaak hele goede oplossingen kan vinden.

Enig idee waar de vooroordelen door ontstaan?

Er is te veel angst en te weinig begrip. De gevallen van ‘verwarde mensen’ die je in de media ziet, zijn meestal uit de hand gelopen. Dat zijn mensen die heel erg ziek zijn en behandeling nodig hebben. Veel vaker gaat het goed. Iemand die in zichzelf pratend over straat loopt, wil niet automatisch iemand iets aandoen.

Mensen met autisme, mensen die stemmen horen, of die schizofreen zijn kunnen ontzettend veel als het goed met ze gaat. Af en toe steekt de ziekte de kop op en zijn ze even uit de running, maar daarna krabbelen ze weer op en kunnen dan wél goed functioneren. Bij stichting Corridor ondersteunen we mensen met een psychiatrische achtergrond thuis, bij ons cliëntgestuurde activiteitencentrum kunnen ze dagbesteding uitvoeren en langs komen voor koffie, een praatje of een leuke activiteit. Daarnaast hebben we een opvanghuis en de Vriendendienst, een maatjesproject.

Hoe komen we van onze vooroordelen af?

Probeer contact te maken. Als je iemand op straat in zichzelf hoort praten, hoef je niet per se iets te doen. Je kan wel ‘hallo’ zeggen tegen diegene. Of als iemand een paniekaanval heeft, probeer te vragen wat er aan de hand is. Of je misschien iets voor diegene kan doen? Probeer het positief voor diegene in te vullen en vraag wat diegene nodig heeft. Er kunnen vijf mensen met dezelfde diagnose zijn, maar allemaal net iets andere behoeften hebben. 

Wanneer kunnen we de documentaire zien?

We hopen de documentaire aan het einde van dit jaar af te hebben, maar we zijn nog op zoek naar mensen die willen meedoen. Dus als je een psychiatrische achtergrond hebt en je wil vertellen over de stigma’s waar je mee te maken krijgt, over je mogelijkheden en bezigheden, dan kun je contact met ons opnemen. Het is overigens niet per se nodig dat je begeleiding krijgt of andere zorg ontvangt.

We vinden het ook heel leuk als mensen zelf ideeën hebben over hoe ze de stigma’s willen laten zien. Zo is in een van de portretten door de cliënt geschreven poëzie verwerkt.


Online in gesprek – All lives matter: ja toch, niet dan?

Online in gesprek – All lives matter: ja toch, niet dan?

Black Lives Matter, natuurlijk. Maar wat is er mis met de leus ‘All lives matter’? Standbeelden of de gouden koets die uit het straatbeeld moeten: waarom kan er niet gewoon een bordje bij? Racisme wordt steeds breder besproken in de samenleving. Ook in Rotterdam staat het onderwerp hoog op de politieke agenda. Zo gaat het geld dat bespaard wordt door het afgelasten van de vuurwerkshow op oudejaarsavond zelfs naar racismebestrijding. Maar is het niet logisch dat racisme niet oké is?  

Rotterdamse professionals kwamen tijdens het Kennisatelier ‘All lives matter: ja toch, niet dan’ op donderdag 5 november online samen om dieper op deze vragen in te gaan. Hoe kan iets racistisch zijn als je het niet zo bedoelde? Hoe is racisme ontstaan? Welke sporen van het slavernijverleden zijn nog altijd zichtbaar in Rotterdam? En hoe speelt cultuur een rol in alledaags racisme?  

Historische context

Historicus en journalist Tessa Hofland gaf tijdens het Kennisatelier een presentatie over haar podcast ‘Nooit bewust opgeslagen’. In de vierdelige serie behandelt ze iedere aflevering een ander thema. Zo neemt ze je mee naar plekken in Rotterdam waar je nog sporen van het slavernijverleden kan zien en interviewt ze onderzoekers die migratiestromen in en uit Rotterdam in kaart gebracht hebben.

Ze reflecteert niet alleen op de inhoudelijk interessante zaken die ze geleerd heeft, maar ook op wat het betekent om als witte vrouw een podcast over het slavernijverleden van Rotterdam te maken. “Het maken van de podcast was een leerproces”, licht ze toe. “Misschien was het wel mijn taak als witte vrouw om het ongemakkelijke op te zoeken en datzelfde leerproces ook bij anderen op te zoeken. Racisme is een probleem van witte mensen: het is door hen de wereld in gebracht.”

Van racialisering naar culturalisme

Dr. Maria Luce Sijpenhof was de tweede spreker. Zij ging in haar presentatie dieper in op ‘ras’ en racialisering: hoe hebben ideeën van vroeger invloed op het heden? Ze legde ten eerste uit wat racialisering inhoudt, namelijk het categoriseren in rassen. “Racialisering is een Ideologisch proces om mensen met gemeenschappelijke eigenschappen, cultuur of taal een bepaald label op te drukken. Het dient om hiërarchie tussen mensen aan te brengen.”

Biologisch gezien bestaan er namelijk geen rassen. “Ras is een sociaal construct”, licht ze toe. “Maar ondanks dat ras genetische fictie is, blijft het een dagelijkse realiteit, bijvoorbeeld via racisme. Toch zie je dat witte mensen racisme niet echt als probleem beschouwen in Nederland.” Ze legt vervolgens uit dat er in Nederland lange tijd sprake was van latent racisme, maar dat het veranderd is in een meer acute en actuele vorm, ingebed in groeiend nationalisme.

Na de Tweede Wereldoorlog verschoof het racisme naar culturalisme, betoog dr. Sijpenhof. De Holocaust mocht nooit meer gebeuren, waardoor de nadruk kwam te liggen op mensenrechten. Het woord ‘ras’ werd vervangen door ‘cultuur’. In plaats van onderscheid te maken naar ras, werd onderscheid gemaakt naar cultuur. Deze nadruk zien we nog elke dag, maar is subtieler en onzichtbaarder. Deze nieuwe vorm van racisme gaat om het in stand houden van dominante sociale posities en belangen van groepen met sociale privileges. “We moeten bedacht zijn op deze nieuwe vormen, omdat het relevant is om het over de kern van het probleem te blijven hebben.”  

All lives matter?

Tot slot sprak activist en spreker Leal van Herwaarden over alledaags racisme, zoals verschillende vormen van micro-agressie waar hij en vele andere mensen van kleur mee te maken krijgen. Denk aan opmerkingen over of aanraken van het haar van vrouwen van kleur, opmerkingen over iemand welbespraaktheid of verbazing over iemands niveau. Het zijn allemaal geen slecht bedoelde daden, maar de impact ervan voelt lang niet altijd goedschiks. “Ik ben het ermee eens dat de intentie van een daad belangrijk is”, zegt hij, “maar de impact ervan is net zo belangrijk. Daar zouden we meer bij stil moeten staan.”

Mensen van kleur staan volgens Lael altijd in de spotlight. “Vaak wordt er niet geluisterd naar wat je zegt, maar wordt gekeken in welke mate je voldoet aan ‘de norm’”, legt hij uit. “Racisme is een strijd van alle mensen. Het is een probleem van ons allemaal. We moeten ook de witte meerderheid laten beseffen dat dat ze micro-agressies veroorzaken. Het is niet zo zwart/wit als we denken. Het zit ‘m in kleine dingen die er makkelijk insluipen. Laten we niet te sterk vasthouden aan ons zelfbeeld van goede, morele, fatsoenlijke mensen.”

Maar wat vindt hij dan van de leus ‘All lives matter’? Lael: “Als de Hartstichting aan de deur komt voor een collecte, dan zeg je toch ook niet dat alle ziektes belangrijk zijn? Het is soms gewoon nodig om te focussen op een onderdeel. Blijkbaar snapt nog niet de hele wereldbevolking dat zwarte levens ertoe doen, dus moeten we daarop focussen.”

De drie sprekers werden na hun presentaties overstelpt met vragen, maar iedereen leek het over een aantal zaken eens. Er is meer bondgenootschap nodig van witte mensen, (witte) mensen moeten uit hun bubbel komen en samenwerking tussen ‘witte organisaties’ en ‘organisaties van kleur’ is essentieel, met als voorwaarde dat de witte organisatie het niet moet willen overnemen.

Op de hoogte blijven? 

Lijkt zo’n Kennisatelier jou ook interessant en nuttig? Wil je daarom op de hoogte blijven van alle events en bijeenkomsten van IDEM Rotterdam? Meld je aan bij ons netwerk en schrijf je in voor de nieuwsbrief! 

Illustratie: Ez Silva (www.ezsilva.com)