Wat als niemand je beperking ziet?

Wat als niemand je beperking ziet?

Muisstil proberen de jonge koks van Hotspot Hutspot broodjes te smeren. Nog nooit hebben ze zo zachtjes uien gesnipperd. Nog nooit werd zo voorzichtig de afwas gedaan. En nog nooit werden schoteltjes zo geruisloos op elkaar gestapeld. Goed, helemaal geruisloos koken ging natuurlijk niet, maar iedereen deed haar of zijn uiterste best om de sprekers niet te overstemmen. Een chapeau is op zijn plaats.

Een paar uur eerder. Het is donderdag 11 april 2019, 9.30 uur. Zoetjesaan loopt sociaal restaurant Hotspot Hutspot Krootwijk – in Crooswijk – vol met Rotterdamse welzijnswerkers, actieve burgers en vrijwilligers. Door IDEMs Marian worden ze warm onthaald voor het kennisatelier ‘Onzichtbare beperkingen – Integratie in de breedte’. Mensen met een onzichtbare beperking zien er niet opvallend anders uit dan anderen, maar worden erdoor wel in hun mogelijkheden beïnvloed. Hoe kun je hier als welzijnswerker het beste rekening mee houden?

Wat is een onzichtbare beperking?

Nadat iedereen een kopje koffie of thee heeft bemachtigd en een plaatsje heeft gevonden, gaat IDEM-onderzoeker Inte van der Tuin verder in op het begrip ‘onzichtbare beperkingen’. Want wat wordt daar precies onder verstaan? Wat valt er wel onder en wat niet?

Een hele brede, algemene definitie is “een beperking die pas aan het licht komt door interactie.” Met de aanwezigen wordt het begrip verder verkend: dat bijvoorbeeld doofheid een onzichtbare beperking is, is voor iedereen vanzelfsprekend. Maar wat als iemand niet goed meer mee kan komen in het dagelijks leven, bijvoorbeeld door een traumatische ervaring uit het verleden of een burn-out: valt dat er ook onder? Een eenduidig antwoord blijkt er niet te zijn.

Meer inzicht in onzichtbaarheid

Dat er meer bewustwording van en meer begrip moet komen voor onzichtbare beperkingen, is voor iedereen evident. Om een klein beetje meer inzicht te geven over het leven met een onzichtbare beperking, was MEE Rotterdam aanwezig om een voorlichting te geven. Lieneke, een van de ervaringsdeskundigen van MEE die regelmatig voorlichtingen geeft, vertelde over haar leven met doofheid. Lieneke is niet doof geboren, maar is op haar vierde doof geworden als gevolg van een ziekte. Van jongs af aan heeft ze leren omgaan met haar beperking, waardoor ze op veel punten uitstekend zelfstandig kan leven. Ze rijdt gewoon auto, heeft een wekker met flitslichten in plaats van geluid en kan wanneer nodig een doventolk inhuren om haar bij te staan.

Toch is het niet altijd gemakkelijk voor haar. Lieneke vertelde over de dag dat ze op straat overvallen werd. Iemand trok zo de ketting van haar hals af. Maar 112 bellen als dove gaat niet zomaar… Zodra ze van de schrik bekomen was, vroeg ze hulp aan iemand op straat. Ze ging naar het bureau om aangifte te doen, maar de communicatie verliep stroef. In dergelijke gevallen kun je met spoed een doventolk aanvragen, maar daar moet je hoe dan ook op wachten.

Het publiek verbaast zich erover dat er nog geen oplossing is gevonden, waardoor dove mensen direct alarm kunnen slaan. “Je moet een bericht tikken via je smartphone”, legt Liekene via haar doventolk uit. “Maar dat kost heel veel tijd. In een echte noodsituatie heb je die niet. Er schijnt gewerkt te worden aan een speciale app, dus het is hopen dat deze snel gelanceerd wordt.”

Gelukkig heeft Lieneke ook meer dan genoeg positieve en leuke anekdotes over haar leven. Zo heeft ze een kat die ook doof is. Als het eten geserveerd wordt, roept ze haar kat door hard op de vloer te stampen. “Op de trillingen komt ze gelijk af, want dan weet ze dat er eten is!”

Actieve organisaties

MEE Rotterdam is niet de enige organisatie die zich inzet voor mensen met een (onzichtbare) beperkingen. Tijdens het kennisatelier werd ook kort de aandacht gevraagd voor verschillende andere partijen die actief zijn in Rotterdam:

  • De Van Veldhuizen Stichting is een expertisecentrum, dat via een totaalaanpak met producten als gezinsbegeleiding, opvoedondersteuning en hoogwaardige kinderopvang Plus kinderen binnen gezinnen een optimale ontwikkeling kunnen bieden;
  • Zonder Stempel zet zich in voor lhbti + personen met een licht verstandelijke beperking;
  • Homerun biedt trajectbegeleiding op maat aan jongvolwassenen met een licht verstandelijke beperking vanaf 16 jaar die problemen hebben met verschillende onderdelen van het leven.
  • Lourens Brinkman van Hotspot Hutspot introduceert de hostinglocatie, waar mensen met beperkt budget een heerlijk driegangenmenu voor 9 euro kunnen eten. Heb je meer budget? Dan mag je ook gewoon komen eten, maar je kan ook een tweede diner doneren.

Broodjes en bietensoep

Na zoveel informatie te hebben opgedaan, werd het hoog tijd om over het onderwerp na te praten. Tijdens een heerlijke lunch, bereid door de vrijwilligers van Hotspot Hutspot, smulden de aanwezigen van broodjes, bietensoep en biologische sapjes.

Op de hoogte blijven?

Op de hoogte blijven van alle events en bijeenkomsten van IDEM Rotterdam? Meld je aan bij ons netwerk en schrijf je in voor de nieuwsbrief!

Help, een lhbti’er!

Help, een lhbti’er!

“Heb je een vriendschap met iemand die minimaal 25 jaar ouder is?” De groep schuifelt grotendeels naar rechts: nee. “Heb je wel eens gezoend met iemand van hetzelfde geslacht?” Enkelen wandelen naar links, anderen blijven staan. “Heb je op iedere vraag eerlijk geantwoord?”

RADAR-trainer Rob Stoop legde de aanwezigen het vuur aan de schenen. Door confronterende vragen te stellen, maakte hij de deelnemers aan het IDEM-kennisatelier ‘Help, een lhbti’er’ inzichtelijk dat lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender personen of intersekse personen in veel gevallen informatie over zichzelf achterhouden. Omdat ze zich er niet comfortabel bij voelen, maar vaak ook omdat het serieuze consequenties kan hebben zoals bedreiging of geweld.

Jongeren online

Tijdens de bijeenkomst op 14 februari 2019, bij Stichting Humanitas aan de Pieter de Hoochweg in Rotterdam, kwamen tientallen professionals samen om deel te nemen aan het kennisatelier. Na de introductie en opwarming gaf IDEM-onderzoeker Larissa Chantre een presentatie over de online leefwereld van jongeren. Welke apps zijn eigenlijk het leukste voor lhbti-jongeren, op welke sites surfen ze en hoe bescherm je hen tegen de bijbehorende risico’s? “Het is me opgevallen dat voorlichting voor meisjes sterk gericht is op ‘preventie’: hoe geef je je grenzen aan, et cetera”, zegt Chantre. “Terwijl dat in de communicatie naar jongens vaak helemaal niet ter sprake komt.”

‘Tinder’ voor kinderen, leeftijdseisen die eenvoudig te omzeilen zijn en online tests om te achterhalen of je op jongens of meisjes valt: er zitten allerlei haken en ogen aan de online leefwereld van lhbti-jongeren. Toch benadrukt Chantre dat het vooral heel leuk is om (online) jezelf te ontdekken. “Anoniem zijn op internet is een van de grootste risico’s, maar tegelijkertijd kan het ook heel prettig zijn om dingen te ontdekken. Stel je voor dat je met bepaalde gevoelens kampt, maar ze niet kan thuisbrengen, dan is het toch heel handig dat je online informatie kan vinden.”

Offline lhbti-organisaties

Ook offline kunnen lhbti-jongeren natuurlijk op diverse plekken in de stad terecht voor hulp of contact met andere lhbti’ers. Gert-Jan Verboom, beleidsadviseur LHBTI+ bij Humanitas Expertisecentrum Seksualiteit Sekswerk en Mensenhandel (ESSM), vertelde de aanwezigen meer over de mogelijkheden van The Hang-Out 010. De ‘tweede woonkamer’ voor lhbti-jongeren is populair, vooral omdat het zo laagdrempelig is. “We vragen zo min mogelijk informatie als een jongere voor de eerste keer langskomt”, legt Verboom uit. “Hoe meer je van de jongeren wil weten, hoe kleiner de kans dat ze terugkomen.”

Moslim en queer

Niet iedereen is zich ervan bewust dat je ook kunt worstelen met meerdere identiteiten: wat nou als je islamitisch bent en homoseksueel? Voor die groep jongeren, die risico lopen op dubbele discriminatie, is Stichting Maruf opgericht. Voorzitter Dounia Jari legde de aanwezigen uit dat uit de kast komen niet voor iedere lhbti’er de ultieme vorm van vrijheid is. “Vaak kiezen islamitische lhbti’ers voor een ‘coming in’”, legt ze uit. “Dat houdt in dat ze voor zichzelf geaccepteerd hebben dat ze homoseksueel, lesbisch of biseksueel zijn, maar dat ze dit niet uiten naar hun familie of vrienden.”

Do’s en don’ts

Schoolmaatschappelijk werker Wendy Maan vertelde over haar eigen ervaring toen een 12-jarige jongen bij haar kwam en zijn twijfel over zijn seksuele gerichtheid uitte. “Als een kind naar je toe komt met deze worsteling, kun je daar zelf wel een beeld bij hebben”, zegt ze. “Misschien zijn er signalen waardoor je denkt, ‘ja, het is zo’. Maar eigenlijk doet dat er niet toe. Sterker nog, het is beter om niet op de zaken vooruit te lopen. Het is niet jouw taak om vast te stellen wat de seksuele gerichtheid van een kind is, of erop aan te sturen. Daarom heb ik hem heel neutraal en open benaderd, om duidelijkheid te krijgen in de wirwar aan gevoelens die hij heeft. Daarbij wist ik in dit geval dat het zijn geheim was, waardoor het lastiger was om zijn ouders er bij te betrekken.”

Nadat in kleinere groepen casussen werden besproken, gingen de deelnemers naar huis met de Paarse Kaart. Hierop staan de belangrijkste do’s en don’ts en kunnen hulpverleners zien naar welke organisaties zij lhbti-jongeren het beste kunnen doorverwijzen. 

Do’s:

  • Wees je bewust van je eigen houding
  • Stel open vragen
  • Straal uit dat je open staat voor diversiteit

Don’ts:

  • Ervan uitgaan dat je cliënt hetero is
  • Ervan uitgaan dat het slim is als je cliënt open is naar ouders of familie
  • Met deze cliënt werken als je zelf niet helemaal open staat voor lhbti’ers

Op de hoogte blijven?

Wil je voortaan op de hoogte blijven van de bijeenkomsten van IDEM Rotterdam? Sluit je dan aan bij ons netwerk.

Wil je ook op de hoogte blijven van de ontwikkelingen in Rotterdam op het gebied van emancipatie, integratie en discriminatie? Schrijf je in voor onze tweewekelijkse nieuwsbrief.

All about transgenders: het symposium over transgender personen werd druk bezocht

All about transgenders: het symposium over transgender personen werd druk bezocht

“Je hoeft mij niet normaal te vinden, als je maar normaal tegen me doet.” Met die woorden opende journaliste Monica Overdijkink het symposium All about transgenders, dat IDEM Rotterdam op dinsdag 27 november 2018 organiseerde in samenwerking met RADAR, InHolland, Transcafé en Eveline van de Putte. Tientallen professionals en studenten – professionals in wording – kwamen naar het symposium in hogeschool InHolland in Rotterdam om hun kennis over transgender personen te verdiepen.

“De emancipatie is nog niet klaar”

Na een korte inventarisatie van de aanwezige kennis, in de vorm van een quiz die RADAR-medewerker Delilah Sarmo presenteerde, sprak wethouder Bert Wijbenga (handhaving, buitenruimte, integratie en samenleven) de bezoekers toe. “Het hele punt van tussen man en vrouw inzitten, het niet weten, of heen en weer gaan, is buiten mijn opvoeding gebleven”, vertelde hij. “De eerste keer dat ik er mee in aanraking kwam, werd ik er onzeker van. Hoe moet je iemand aanspreken? Ik deel dit verhaal met jullie, omdat ik er inmiddels vertrouwd mee ben geraakt. Ik ben het normaal gaan vinden en vind het een heel leuk onderdeel van de samenleving. Het is fantastisch dat we in Nederland in die beweging van emancipatie zitten, maar die emancipatie is nog niet klaar.”

Geschiedenis van transgender personen

Dat die emancipatie van transgender personen nog maar net op gang komt, bleek uit de presentatie van historicus Alex Bakker. In vogelvlucht nam hij de bezoekers mee door de geschiedenis van transgender personen in Nederland. Zo werd er in de jaren zestig nog volop kritiek geleverd aan plastisch chirurgen die een operatie wilden doen voor een transgender persoon, aangezien deze mensen destijds als ‘geestesziek’ gezien werden. Sinds transgender personen steeds meer zichtbaar worden in de vorm van positieve rolmodellen en transgender kinderen op televisie hun gevoel uitleggen, is dat beeld steeds sterker veranderd.

Workshops

Nadat het plenaire gedeelte werd afgerond met een muzikaal intermezzo van zangeres Janine, namen de bezoekers deel aan verschillende workshops. Bij aanvang schreven de deelnemers zich in voor de workshop van hun voorkeur.

Veiligheid en transgenders

Tijdens de workshop ‘Veiligheid en transgenders’ bespraken Sigrun Scheve, coördinator van de veiligheidsalliantie Natuurlijk Samen namens RADAR/Art. 1, en Iris Bekker, voorzitter Politie Roze in Blauw, de veiligheidsissues waar transgender personen tegenaan lopen. Meer dan anderen krijgen zij namelijk te maken met scheldpartijen, overlast, pesterijen en bedreiging. In Rotterdam is in 2017 de lhbti-veiligheidsalliantie ‘Natuurlijk Samen’ opgericht om samen met regionale en lokale partners hier verandering in te brengen.

Bi-culturele transgenders

Olave Basabose verzorgde de workshop over bi-culturele transgender personen. Tijdens haar workshop werd belicht tegen welke zaken vrouwen, niet-witte mannen en transgender personen aanlopen, waarna ze dieper in ging op de intersectionele dynamiek van leven en overleven onder verschillende vormen van onderdrukking. Hoe kruisen bijvoorbeeld racisme en transfobie elkaar?

Transgender sekswerkers

Evelien Lagendijk en  Marjan Both van de afdeling Prostitutie Maatschappelijk Werk van Humanitas Expertisecentrum Seksualiteit Sekswerk en Mensenhandel bespraken de doelgroepen aan wie zij hulpverlening bieden. Zij geven onder meer ondersteuning aan sekswerkers die uit het vak willen stappen. Tijdens de workshop werden diverse casussen besproken.

Transgender zijn en geloof

Kun je gelovig zijn als transgender? Is het mogelijk om lid te zijn van een kerk als je transgender persoon bent? Zijn er manieren waarop transgender personen kerken uitdagen om ook in transitie te gaan? Deze en andere vragen werden besproken met Jolanda Molenaar, die opgroeide in een orthodox-christelijk milieu.

Transgender personen en werk en inkomen

De workshop van Jenna Ruiter richtte zich op kennis en attitudeverandering over genderdiversiteit. Deelnemers aan deze workshop bespraken de problemen waar transgender personen op de arbeidsmarkt tegenaan liepen. De workshop eindigde met foto’s van transgender en gender non-conforming personen waarbij de deelnemers testten hoe goed de informatie is blijven hangen.

Transgender ouderen

Hoewel de aandacht voor en acceptatie van transgender personen over het algemeen toeneemt, blijft genderdiversiteit onder ouderen onderbelicht. Auteur Eveline van de Putte, die hier een boek over schreef, nam de deelnemers van deze workshop mee in de leefwereld van deze ouderen. Ze vormen een interessante groep pioniers die antwoorden zochten op hun vragen, zonder dat er voorbeelden waren.

 

 

 

Je zou maar moslim zijn…

Je zou maar moslim zijn…

Tientallen professionals en actieve burgers kwamen donderdag 14 november naar Centrum de Middenweg voor het Kennisatelier ‘Je zou maar moslim zijn…’ Het Kennisatelier werd geopend door IDEM-onderzoeker Mariska Jung, die de belangrijkste signalen, cijfers en achtergronden verzamelde op het gebied van islamofobie in Rotterdam.

Het Kennisatelier werd georganiseerd in samenwerking met Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond (SPIOR) en Centrum de Middenweg. Ikrame Faris van SPIOR benadrukte het belang van investeren in persoonlijke contacten tussen verschillende groepen, om kloven te overbruggen en begrip te vergroten. Centrum de Middenweg, dat is opgericht voor en door moslims, faciliteert die persoonlijke contacten graag: “Iedereen is hier welkom”, zei Anna Vogel van Centrum de Middenweg, “behalve uitingen van exclusie.”

Handelingsverlegenheid

Toch is dat waar veel moslims in het dagelijks leven mee te maken krijgen, zoals exclusie op de woning- of arbeidsmarkt. Fatiha Azzarhouni van Leiden Islam Academie merkte dat er veel behoefte is aan kennis over de islam en islamofobie. Daarom maakte ze een podcast- en videoserie voor onderwijzers in het basis- en voortgezet onderwijs waarin ze ingaat op hun vragen. “Ik heb gemerkt dat wanneer religie om de hoek komt kijken, en dan vooral met de islam, leraren verstarren.” Door middel van de video’s en podcasts wil ze die handelingsverlegenheid tegengaan.

Arbeidsmarkt

De meeste meldingen die gedaan worden van moslimdiscriminatie hebben betrekking op de arbeidsmarkt. Odile Verhaar en Anja Pranger van het College voor de Rechten van de Mens gingen nader op dit onderwerp in. Zij bespraken enkele casussen over zaken die zij kregen voorgelegd van moslimdiscriminatie op de werkvloer. De uitspraak die het college kan doen, is erg contextafhankelijk: zo kan een verpleegkundige uit hygiënisch oogpunt verplicht worden om met korte mouwen te werken, terwijl dat voor een ziekenhuismedewerkster op een andere afdeling niet verplicht kan worden.

Na de presentatie gingen deelnemers in kleine groepen in discussie over een casus van een meisje in een hotel, dat verplicht werd zonder hoofddoek te werken. Hierbij ging het vooral om het neutraliteitsbeginsel: tot op welke hoogte kan een werkgever zich beroepen op het neutraliteitsbeginsel bij het verbieden van religieuze uitingen door werknemers, zoals een hoofddoek?

Belegde broodjes, salades en zoete lekkernijen: de bijeenkomst werd afgesloten met een heerlijke lunch, verzorgd door Centrum de Middenweg, terwijl de deelnemers ondertussen nog napraatten over de casus.

Meer weten over moslimdiscriminatie?

Diversiteit aan de Maas: hoe is het gesteld met discriminatie, integratie en (lhbt-)emancipatie?

Diversiteit aan de Maas: hoe is het gesteld met discriminatie, integratie en (lhbt-)emancipatie?

Op het gebied van acceptatie en emancipatie is in Rotterdam – ondanks de grote culturele en etnische diversiteit in de stad – nog flinke winst te behalen. Met name een slechte sociaaleconomische positie, onderhuidse discriminatie en kennisbehoefte bij professionals hebben een negatieve invloed op de mogelijkheid om een eigen, gelijkwaardige positie in de samenleving te creëren. Dat zijn de belangrijkste conclusies uit het rapport Diversiteit aan de Maas, dat op donderdag 11 oktober 2018 tijdens het Kennisatelier Rotterdam (In)Zicht werd gepresenteerd.

Live feedback

IDEM Rotterdam

Bezoekers gaven live feedback op stellingen.

Tientallen betrokken professionals en actieve burgers schoven aan bij het Kennisatelier in buurthuis Thuis in West in Rotterdam-Middelland, dat door dagvoorzitter Leila Prnjavorac in goede banen werd geleid. Nadat IDEM-onderzoeker Rob Witte de conclusies uit het rapport Diversiteit aan de Maas had toegelicht, konden deelnemers met hun smartphone direct feedback geven op aan het rapport gerelateerde stellingen. Zo was het leeuwendeel van de bezoekers het eens met de stelling “Kennis over lhbti’ers is nauwelijks aanwezig. Daardoor worden ze vaak niet herkend, laat staan de problemen waar zij tegenaan lopen.”

Discriminatie op de loer

De mening over deze stelling sluit aan bij de conclusies uit het rapport. Lhbti’ers voelen zich vaak uitgesloten, omdat van hen automatisch wordt verwacht dat zij het heteronormatieve ideaal naleven. Zij hebben niet alleen te maken met directe discriminatie, zoals afwijzing of geweld, maar vooral met uitsluiting omdat ze geacht worden zich als een hetero te gedragen. Op deze manier is het voor hen lastiger om op een eigen, gelijkwaardige manier Rotterdammer te zijn.

Kennisbehoefte bij professionals

De grootste winst valt dan ook te behalen door in de kennisbehoefte op het gebied van integratie, discriminatie en (lhbt-)emancipatie te voorzien. Uit het rapport blijkt namelijk dat stereotyperingen en discriminatoire beeldvorming nog veel voorkomen bij zowel individuele professionals als binnen organisaties. Hierdoor worden signalen van bijvoorbeeld discriminatie niet opgemerkt en wordt emancipatie niet belangrijk genoeg gevonden. De meeste aanwezigen herkenden zich in dit beeld. Zo bezochten zij het Kennisatelier om informatie te verkrijgen, maar vonden zij ook dat het management van hun organisatie niet altijd genoeg prioriteit geeft aan de vier IDEM-thema’s. Hierdoor hebben professionals te weinig tijd en mogelijkheden om er daadwerkelijk mee aan de slag te gaan.

Positieve voorbeelden

Een van de adviezen die de deelnemers gaven, is om een scan te ontwikkelen voor professionals om hun kennis, ervaring en beeldvorming ten aanzien van de IDEM-thema’s inzichtelijk te maken. Op basis daarvan zouden specifieke trainingen gegeven kunnen worden om in de kennisbehoefte te voorzien. Daarnaast werd benadrukt dat er ook aandacht moet zijn voor zaken die goed gaan: positieve voorbeelden vormen immers een inspiratiebron voor andere professionals.

Over Diversiteit aan de Maas

In 2016 en 2017 heeft IDEM Rotterdam onderzoek verricht in alle veertien stadsgebieden van de gemeente Rotterdam op haar thema’s: integratie, discriminatie, vrouw/man-emancipatie en lhbti-emancipatie. Dit onderzoek leverde voor ieder stadsgebied een beeld op over hetgeen daar speelt in relatie tot deze vier IDEM-thema’s. In het rapport Diversiteit aan de Maas zijn de belangrijkste signalen uit deze Gebiedsbeelden vergeleken en geanalyseerd.