IDEM Rotterdam: van integratie naar inclusie

IDEM Rotterdam: van integratie naar inclusie

De ‘I’ van IDEM staat niet langer voor integratie, maar voor inclusie. Daarmee verschuift onze focus naar inclusie, discriminatie, vrouw/man-emancipatie en LHBTIQ+-emancipatie. Met deze verschuiving wil IDEM Rotterdam uiting geven aan de moeilijkheden die kleven aan de term ‘integratie’, maar vooral aan het belang van inclusie. IDEM wil immers met haar onderzoeken, netwerk en kennisdeling bijdragen aan een stad, waar iedere Rotterdammer zichzelf kan zijn. Saskia van Bon, teamleider van IDEM, legt uit waarom voor deze switch gekozen is.

Wat is inclusie in een zin?  

Inclusie gaat over het ideaal van en het streven naar een samenleving waarin iedereen erbij hoort, zichzelf kan zijn en kan participeren, waarin iedereen gelijkwaardig is en zich gerespecteerd en gehoord voelt.  

Waarom stopt IDEM met integratie als thema?  

Een van de problemen met het begrip integratie is dat mensen er verschillende betekenissen aan geven. In 2019 heeft IDEM verschillende perspectieven op integratie in beeld gebracht. Daaruit kwam naar voren dat integratie door sommige Rotterdamse professionals wordt gezien als een proces waarbij mensen met een migratie-achtergrond de eenzijdige verantwoordelijkheid hebben om een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving en om hun plek te vinden. Andere professionals benadrukken dat het bij integratie juist gaat om een gezamenlijke inspanning, waarbij zowel een minderheidsgroep als de dominante groep een verantwoordelijkheid heeft. Die verschillende invullingen van het begrip integratie zie je ook terug in het maatschappelijk debat.   

De term integratie roept bovendien nogal eens negatieve associaties op. Het woord wordt vaak gebruikt in de context van maatschappelijke kwesties die als probleem worden neergezet. En bijna altijd wordt het geassocieerd met mensen met een migratie-achtergrond. Volgens professionals in Rotterdam die wij hebben gesproken maakt die eenzijdige invulling van integratie het alleen maar moeilijker om met verschillen samen te leven in Rotterdam.  

Waarom is inclusie een betere term? 

De term inclusie heeft een ander vertrekpunt dan integratie, namelijk dat de maatschappij in allerlei opzichten divers is. In een stad als Rotterdam wonen mensen met verschillende sociaaleconomische posities, verschillende levenswijzen, religies en levensovertuigingen. Er zijn mannen en vrouwen en mensen die zich niet als man of vrouw identificeren. Mensen verschillen verder qua afkomst, huidskleur, leeftijd, mentale of fysieke staat en noem maar op. Inclusie betekent dat alle inwoners, ongeacht die verschillen, zichzelf kunnen zijn, gelijkwaardig behandeld worden en kunnen meedoen in de stad. 

Inclusie als begrip sluit veel beter dan integratie aan bij de uitdagingen waar een ‘superdiverse’ stad als Rotterdam voor staat, als het gaat om het samenleven in de stad. En daarmee is het ook een beter thema voor IDEM. IDEM werkt namelijk vanuit de motivatie dat iedereen op een eigen en gelijkwaardige manier Rotterdammer moet kunnen zijn. Niet voor niets is de ondertitel van IDEM ‘kenniscentrum voor een inclusieve stad’.  

Wat betekent inclusie voor organisaties? En hoe kunnen professionals hier praktisch mee omgaan? 

Inclusie speelt overal. Maar afhankelijk van de context brengt het verschillende uitdagingen en aandachtspunten met zich mee. Een inclusieve werkgever zorgt onder andere dat werknemers met een fysieke beperking een toegankelijke werkplek hebben, dat sollicitatieprocedures zo zijn ingericht dat vooroordelen of persoonlijke voorkeuren van selecteurs niet van invloed zijn op wie wordt aangenomen. Binnen het onderwijs gaat inclusie onder meer over het mogelijk maken dat kinderen met een beperking naar een reguliere school kunnen die onderwijs op maat biedt, maar ook over het creëren van een veilig klimaat voor alle jongeren ongeacht hun seksuele of genderidentiteit. In de zorg gaat het onder andere over de specifieke behoeften van ouderen met verschillende culturele en/of religieuze achtergronden, en over het beschermen van zorgverleners van kleur tegen racisme door de mensen die zij verzorgen. Inclusie speelt ook in (overheids)beleid. Zo kunnen gemeenten op creatieve wijze allerlei groepen actief betrekken bij de vorming van beleid, om inspraak vanuit een breder deel van de samenleving te realiseren. Ook kan een gemeente ambtenaren laten trainen op cultuursensitiviteit, om dienstverlening aan álle burgers te verbeteren. Daarnaast krijgt inclusie vorm in taal. Zo lees je wel eens dat er wordt gesproken over ‘mensen met een ándere huidskleur’, waarbij een witte huidskleur dus als norm wordt gehanteerd. Dat is een voorbeeld van niet-inclusieve taal. Het gebruiken van ‘beste reizigers’ in plaats van ‘dames en heren’, als aanhef in omroepberichten van de NS, is een voorbeeld van genderinclusief taalgebruik. Niet iedereen voelt zich nou eenmaal aangesproken als ‘dame’ of ‘heer’. 

Inclusief worden als organisatie moet je zien als een doorlopend leerproces, waarbij niet alles in een keer goed zal gaan. De praktijk is weerbarstig, de samenleving verandert voortdurend en je hebt natuurlijk met mensen te maken. Werken aan inclusie vraagt om geduld, inzet van iedereen en doorzettingsvermogen. Het is iets wat nooit af is. Foutjes, ongemak, misverstanden en botsingen horen erbij. Maar daarvan kun je dan weer leren en met elkaar kijken hoe het beter en anders moet. 

Voor individuele professionals zijn de aandachtspunten voor het inclusief werken voor een deel afhankelijk van de sector waarin ze werkzaam zijn, de doelgroepen die zij bedienen en de aard van hun werk. Inclusief werken is iets wat je als professional in de praktijk kunt brengen, door je bewust te zijn van je vooroordelen, je blinde vlekken, je taalgebruik, van de manier waarop je werkt en daar zorgvuldig en aandachtig in te handelen. Het gaat er ook om dat je collega’s durft aan te spreken op niet-inclusieve omgangsvormen en dat je zelf open staat voor dergelijke feedback. Je kunt je als professional ook actief inzetten om de organisatie waarvoor je werkt meer inclusief te maken.  

Meer weten?

Wil je meer te weten komen over inclusie en hoe je daar als professional je voor kan inzetten? Kom dan naar het IDEM Kennisatelier op 29 september 2020.

Directeur-bestuurder Cyriel Triesscheijn neemt afscheid

Directeur-bestuurder Cyriel Triesscheijn neemt afscheid

Van de moord op de zwarte tiener Kerwin Duijnmeijer en de opkomst van het rechts-extremisme tot de Black Lives Matter-beweging: dat is grofweg de periode waarin directeur-bestuurder Cyriel Triesscheijn zich met antidiscriminatiebureau RADAR heeft ingezet voor de strijd tegen discriminatie. Op 2 september neemt hij vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd afscheid van de organisatie, waartoe ook landelijk kenniscentrum discriminatie Art.1 en stedelijk expertisecentrum IDEM Rotterdam behoren. Zijn taken worden overgenomen door een raad van bestuur, bestaande uit Giselle Schellekens en Lisette Tanis-Pinas.

Cyriel Triesscheijn was nauw betrokken bij de totstandkoming van de wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen, die erin voorziet dat in elke gemeente een onafhankelijk meldpunt is voor slachtoffers van discriminatie. Als andere opmerkelijke momenten in zijn loopbaan, noemt Cyriel de aanstelling van de eerste officier van justitie voor discriminatiezaken, de toenmalige Rotterdamse burgemeester Peper die als eerste burgemeester in Nederland maatregelen nam tegen etnisch profileren en de oprichting van de landelijke vereniging van antidiscriminatievoorzieningen: Discriminatie.nl (voorheen LvtD).

Kenniskaart Gendergerelateerd geweld: alle Rotterdamse cijfers en signalen op een rij

Kenniskaart Gendergerelateerd geweld: alle Rotterdamse cijfers en signalen op een rij

Sinds Rotterdam werd opgeschrikt door de moord op Hümeyra door haar ex in 2018, is er steeds meer aandacht voor gendergerelateerd geweld. Helaas staat dit geval niet op zichzelf: bijna de helft van alle vrouwen heeft wel eens seksueel of fysiek geweld meegemaakt. Om meer inzicht te geven in deze problematiek, verzamelden de onderzoekers van IDEM Rotterdam alle cijfers, signalen en achtergronden over gendergerelateerd geweld in Rotterdam.  

Wisseling van de wacht: nieuwe voorzitter raad van toezicht RADAR Inc.

Wisseling van de wacht: nieuwe voorzitter raad van toezicht RADAR Inc.

Gemma Lago wordt per 1 juli 2020 voorzitter van de raad van toezicht van RADAR Inc., de moedermaatschappij van antidiscriminatievoorziening RADAR, landelijk kenniscentrum discriminatie Art.1 en stedelijk expertisecentrum IDEM Rotterdam. Ze volgt Dirk Dekker op die afscheid neemt na de maximale termijn van 8 jaar, waarvan de laatste ruim 6 jaar als voorzitter.

Gemma Lago maakt ruim twee jaar onderdeel uit van de raad van toezicht en kent de organisatie goed. Ze is heeft een eigen bureau voor coaching en communicatie en werkt vandaaruit als interim manager, adviseur, coach en projectleider. Daarnaast is ze lokaal en landelijk politiek actief. Vanuit die verschillende rollen is ze goed bekend met het reilen en zeilen binnen gemeenten.

Gemma: “Ik vind het belangrijk om maatschappelijk, politiek en persoonlijk een verschil te maken en zo te kunnen bijdragen aan gelijke behandeling. Liever praat ik over inclusie dan over het bestrijden van discriminatie, omdat het laat zien waar je naartoe wilt. In wat voor samenleving willen we leven, dat is de vraag waarover we met elkaar in gesprek moeten blijven.”

Dirk Dekker sloot zich in 2010 aan bij het bestuur van het toen zelfstandige Art.1, dat door beëindiging van de rijkssubsidie in zwaar weer geraakte en een groot deel van de medewerkers moest laten afvloeien. Mede dankzij zijn onverschrokken inzet en optimisme wist hij Art.1 met de overgebleven medewerkers de veilige haven binnen te loodsen door aansluiting te vinden bij antidiscriminatiebureau RADAR. Ook in de jaren die volgden stond Dirk bekend als crisismanager, die in moeilijke tijden een stap naar voren doet. In zijn periode in de raad van bestuur is de organisatie RADAR/ Art.1 sterk gegroeid en werd ook het stedelijk expertisecentrum IDEM Rotterdam opgericht.

In de IDEM Podcast ‘De Voorzitters’ ging Mark Kivit met hen in gesprek over langetermijnvisie, de inclusieve samenleving en gesprekken op verjaardagsfeestjes.  

Directeur-bestuurder Cyriel Triesscheijn vertrekt tweede helft 2020

Directeur-bestuurder Cyriel Triesscheijn vertrekt tweede helft 2020

Cyriel Triesscheijn neemt dit najaar afscheid als directeur-bestuurder van RADAR Inc. Onder deze holding ressorteren de werkmaatschappijen:

  • RADAR, bureau voor gelijke behandeling tegen discriminatie voor 53 gemeenten in Zuid-Holland en Brabant
  • Art.1 landelijk kenniscentrum discriminatie
  • stedelijk expertisecentrum IDEM Rotterdam.

Cyriel startte in oktober 1983 bij antidiscriminatiebureau RADAR, een maand na de oprichting van de organisatie, en is uitgegroeid tot een autoriteit op het gebied van gelijke behandeling en discriminatiebestrijding. Dit najaar wordt een afscheidsbijeenkomst georganiseerd voor contacten in zijn uitgebreide netwerk. Nadere informatie hierover volgt op een later tijdstip.

Na het vertrek dit najaar van Cyriel wordt de leiding over RADAR Inc. overgenomen door een tweekoppige Raad van Bestuur.

 >> Voor de nieuwe Raad van Bestuur zoekt RADAR Inc. geschikte kandidaten.