5 vragen over… Keti Koti

5 vragen over… Keti Koti

Op 1 juli wordt in verschillende steden in Nederland Keti Koti gevierd. Voor Nederlanders met een Surinaamse en Caraïbische achtergrond is Keti Koti een belangrijke dag: ze herdenken de afschaffing van de slavernij. Maar kennis over deze geschiedenis is natuurlijk voor iedereen belangrijk. Daarom beantwoordt Sidris van Sauers, medewerker Preventie van RADAR, vijf vragen over Keti Koti.

1. Wat is Keti Koti?

Keti Koti betekent verbroken ketenen. Het is een jaarlijks terugkerende feestdag op 1 juli ter viering van de afschaffing van de slavernij in Suriname en de Nederlandse Antillen. Op woensdag 1 juli 1863 werd met 21 kanonschoten en middels de Emancipatiewet de afschaffing van slavernij ingeluid in Paramaribo, de hoofdstad van Suriname.

Toch kregen tot slaaf gemaakten niet onmiddellijk hun vrijheid. Zij moesten onder erbarmelijke omstandigheden nog tien jaar voor hun voormalige eigenaren werken, onder toezicht van de staat. Kort gezegd kwam dit erop neer dat de slavernij nog een decennium werd voortgezet, dit keer onder toezicht van de Nederlandse overheid.

Op steeds meer plekken in Nederland wordt aandacht geschonken aan de herdenking en de viering. Soms wordt de herdenking op 30 juni georganiseerd en de viering op 1 juli. Dit is ook het geval in Rotterdam: op 30 juni vindt de herdenking plaats bij het Slavernijmonument en legt onder andere burgemeester Aboutaleb een krans.

2. Voor wie is de herdenking belangrijk?

Keti Koti is niet alleen belangrijk voor mensen met een Surinaamse of Caraïbische achtergrond. Het is een gedeelde geschiedenis, dus van belang voor alle nazaten van dit koloniale verleden. Naast de viering van de vrijheid, is het een dag voor bezinning. Keti Koti herinnert ons aan het belang om op een gelijkwaardige manier met elkaar om te gaan. Het is belangrijk voor iedereen die begaan is met de geschiedenis.

3. Slavernij en Nederland? Dat is toch iets tussen Amerika en Afrika?

De slavernij behoort tot het verleden van Nederland: zeshonderdduizend mannen, vrouwen en kinderen zijn als handelswaar van Afrika naar de nieuwe wereld verscheept, verkocht en onder dwang aan het werk gezet. Ook Nederland heeft hier een rol in gehad. Aan het begin van de zestiende eeuw is de slavenhandel vooral in handen van Portugezen en Spanjaarden. In 1621 komt hier verandering in. De West Indische Compagnie wordt opgericht en bemachtigt een monopolie op de slavenhandel aan de West-Afrikaanse kust en Noord en Zuid Amerika.

Bijna honderd jaren lang verscheept de WIC tot slaaf gemaakte mensen naar Zuid Amerika en brengt opbrengsten en luxe goederen weer naar Nederland. In 1730 verliest de WIC hun monopolie op de mensenhandel en krijgt te maken met concurrentie van een andere grote Nederlandse organisatie namelijk de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC).

Op 1 juli 1863 schaft Nederland als een van de laatste Europese landen de slavernij af.

Nederland dankt zijn welvaart wel degelijk aan de opbrengsten vanuit de koloniën, handel en rol in de Trans-Atlantische slavernij. Op verschillende plaatsen in Nederland zijn er nog gebouwen, straatnamen enzovoorts die herinneren aan de bedrijven en personen die een belangrijke rol speelden in de handel ten koste van de koloniën. Er zijn nog altijd twee perspectieven van waaruit deze geschiedenis wordt bekeken…

4. Waarom wordt het in Rotterdam gevierd/herdacht?

Omdat het belangrijk is. Omdat de geschiedenis niet vergeten mag worden. Omdat we een gedeelde geschiedenis hebben.

Ook in Rotterdam zijn herinneringen te vinden aan mensen en bedrijven die een rol hebben gespeeld in deze koloniale geschiedenis. Zo hebben de Rotterdamse haven en havenbedrijven een belangrijke rol gespeeld. Er zijn bedrijven die vandaag de dag nog steeds floreren, maar zijn opgebouwd met gelden die zijn verworven met onder andere de handel in en transporten van tot slaaf gemaakten.

Rotterdam is een superdiverse stad, waar mensen van vele culturen samenleven. Veel van hen zijn nazaten van het koloniale verleden, slavernijverleden, Trans-Atlantische slavernij en transporten. Het kan niet anders zijn dan dat Rotterdammers en anderen samen stilstaan bij dit gedeelte van de geschiedenis van Rotterdam. Het is niet voor niks dat de Rotterdamse gemeente een onderzoek laat uitvoeren naar het slavernijverleden van de stad.  

5. Ik heb geen Surinaamse of Caraïbische achtergrond, maar wil graag mee herdenken/vieren. Wat zijn de do’s en don’ts?

Do’s:

  • Luisteren en openstaan voor de geschiedenis, verteld van een andere kant
  • Echt luisteren en nadenken over de invloeden die dit verleden nog steeds heeft op nazaten van de slavernij
  • Respecteer de pijn van de nazaten
  • Neem het ongemak zonder te klagen
  • Wat gebeurd is in de geschiedenis is niet de schuld van mensen die vandaag leven, maar mensen die vandaag leven plukken nog steeds de vruchten ervan. Wees hier bewust van!
  • Wees je bewust van je privileges en probeer deze in te zetten om gemarginaliseerde groepen/nazaten de ruimte te geven.

Don’ts:

  • Ga niet ‘ja maar-en’…
  • Ga de zaken niet bagatelliseren of vergelijken met andere ellende in de wereld.
  • Het is niet lang geleden… niet zo lang als je denkt. Bijvoorbeeld wanneer je in de 40 bent, is het slechts 3 à 4 generaties (de ouders van je opa en oma).
  • Ga het niet proberen te verzachten… voor jezelf, want voor nazaten kun je dit toch niet.
  • Probeer de pijnlijke gebeurtenissen en de gevolgen of invloeden die het vandaag de dag nog heeft niet weg te poetsen onder andere namen, om het witte ongemak te verdoezelen.
  • Denk niet dat het een geschiedenis, herdenking is van alleen zwarte mensen… het is een gedeeld verleden.
  • Nee, er was niets goeds aan de slavernij, de mensenhandel, gestolen lichamen en kolonisatie voor de zwarte mensen. Dus opmerkingen als ‘anders waren jullie hier nu niet geweest toch?’…….. Don’t! Just don’t!