Genot als recht: Ellen Verheij over sekspositiviteit in het sociaal werk

Ellen Verheij (zij/hun) werkt als Design Researcher/Social Designer en zet zichzelf in als pleasure activist. Pleasure activisme is de ideologie dat plezier een recht is voor iedereen. In haar activisme ziet zij dat dit recht niet voor elke Rotterdammer gelijk is verdeeld. Er zijn drempels die ervoor zorgen dat sommige groepen minder toegang hebben tot een veilige en fijne omgeving. Ellen wil dat sociaal professionals leren hoe zij sekspositiviteit in het sociaal werk kunnen gebruiken om deze ongelijkheid aan te pakken.

“Plezier is meer dan alleen een leuk gevoel, het is een politiek recht,” legt Ellen uit. Ze baseert haar werk op de theorie achter pleasure activisme, die laat zien dat genot een vorm van rechtvaardigheid is. “In onze samenleving zien we dat sociale veiligheid en autonomie vaak ontbreken bij groepen die al worden uitgesloten. Als je geen veilige plek hebt, kun je ook niet ontspannen. Dat is de pijn die we moeten zien.”

Volgens Ellen voelen mensen uitsluiting diep wanneer hun recht op een fijne omgeving nog ontbreekt. Dit gebeurt bijvoorbeeld lokaal in de wijk, m aar ook in het nachtleven en andere openbare plekken. Het roept gevoelens van onveiligheid en onzichtbaarheid op. “We moeten begrijpen dat deze drempels er zijn voordat we ze kunnen weghalen.”

De rol van de sociaal professional

Sociaal professionals hebben een grote taak bij het beschermen van de autonomi e en verdere ontwikkelingen van Rotterdammers. Ellen ziet dat gebrek aan kennis over sekspositiviteit soms onbewust voor uitsluiting zorgt. “Wanneer een hulpverlener zich ongemakkelijk voelt of reageert vanuit een taboe van een onderwerp, voelt de cliënt dat direct. Dan sluit het gesprek zich.”

Gesprekken over toestemming en grenzen voelen vaak ongemakkelijk. Toch went dit snel door er juist mee aan de gang te gaan en te oefenen. Ellen adviseert om te werken met taal die duidelijkheid geeft. “Als we de juiste woorden hebben voor wat we voelen en willen, worden we sterker in hoe we met elkaar omgaan, vooral in deze diverse stad van belang. Educatie geeft ons de middelen om die veiligheid te bieden.”

Leren van de nacht

Verandering is mogelijk en er gaan al dingen goed in Rotterdam. Ellen werkt met het Playroom Collective aan sociale veiligheid in het nachtleven. Hier leren zij hoe je een omgeving bouwt waar iedereen kan experimenteren met identiteit en een fijne omgeving om helemaal zichzelf te zijn.

 “Het begint met het bewustzijn van je vooroordelen en stigma’s en op basis daarvan meer acceptatie over onze verschillen en duidelijke afspraken over hoe we met elkaar omgaan.” Er zijn drie grote veranderingen nodig voor betere inclusie: meer aandacht voor autonomie, het bevragen van eigen aannames en het centraal stellen van plezier. Wanneer we kijken naar wat mensen kracht geeft, in plaats van alleen naar wat er mis is, ontstaat er een andere vorm van hulpverlening.

Aan de slag met plezier en veiligheid

De belangrijkste boodschap van Ellen aan Rotterdamse professionals is simpel: neem de tijd voor de mens achter de cliënt. Ga uit van positiviteit in plaats van belerende taal. Erken individuele verschillen en bekrachtig mensen door niet kritiek te uiten, maar vanuit nieuwschierigheid gezamelijk reflecteren. En lees je goed in.

Wil je je eigen handelen verbeteren? Bezoek de Vraagbaak op de website van IDEM voor meer informatie over sekspositiviteit en inclusief werken. Door open vragen te stellen en ruimte te maken voor genot, ondersteun je de bewoners van deze stad op een manier die echt het verschil maakt.

Spreuk voor radicale dankbaarheid

(Vertaald vanuit het Engels uit het boek ‘Pleasure Activism’ van Adrienne Maree Brown.)

Een spreuk om uit te spreken bij de ontmoeting met een vreemde, kameraad of vriend die zich inzet voor sociale en/of ecologische rechtvaardigheid en bevrijding:

je bent een lopend wonder
ik groet je
vol verwondering
in een wereld
die jouw vreugde
en jouw verbeeldingskracht
wil bezitten
heb jij
ervoor gekozen om vrij te zijn
elke dag opnieuw,
als een bewuste beoefening.

ik kan nooit
de strijd kennen
die jij hebt geleverd om hier te komen,
maar ik weet
dat je tegen de stroom in hebt gezwommen
en dat het
soms eenzaam is geweest

ik wil dat je weet
dat ik de keuzes eer die je in eenzaamheid hebt gemaakt
en dat ik het werk eer dat je hebt verzet om
erbij te horen

ik eer
jouw toewijding aan dat wat
groter is dan
jezelf
en jouw reis
om de specifieke vorm van leven
die jij bent
lief te hebben.

Een lijst met artikelen