Waar geheimen leven, groeit schaamte: Michael O’Dea over hiv, chemsex en open gesprekken

Michael O’Dea – ook bekend als dragartiest PÚCA – is een Ierse hiv-activist en gezondheidspsycholoog. Vanuit hun werk bij MenAsWell in Rotterdam en jarenlange ervaring in community-activisme zet Michael zich in om stigma’s rond hiv, seksualiteit en seksueel geweld te doorbreken. Hun boodschap is helder: zolang we niet praten over seks, blijft schaamte onze grootste vijand. In het kader van Wereld Aids Dag op 1 december, deelt Michael in dit interview inzichten over hiv, chemsex en hoe sociaal professionals een verschil kunnen maken.

Van Act Up tot MenAsWell: een leven in activisme

Michael begon hun activisme op 19-jarige leeftijd bij Act Up Dublin, een internationale beweging die strijdt tegen hiv-stigma. “Mijn werk draait niet alleen om preventie, maar vooral om empowerment,” vertelt Michael. Bij MenAsWell – een organisatie voor mannelijke en queer slachtoffers van seksueel geweld – ziet hen veel parallellen tussen hiv-stigma en schaamte na geweld: beide kunnen levens ontwrichten als er niet over gesproken wordt.

Schaamte en stilte: waarom praten cruciaal is

Michaels bekende uitspraak “Waar geheimen leven, groeit schaamte” raakt de kern van hun missie. “Zolang seks een taboe blijft, voelen mensen zich niet gehoord,” legt hen uit. Veel cliënten bij MenAsWell hebben moeite om over seks te praten, zelfs met hun eigen therapeut. Voor hiv geldt hetzelfde: misverstanden en oude angsten blijven bestaan. “De vraag ‘Hoe heb je hiv gekregen?’ lijkt onschuldig, maar is vaak een manier om afstand te creëren of te bepalen hoeveel sympathie iemand verdient.”

Chemsex: plezier, risico’s en stigma

Als chemsex-specialist ziet Michael hoe complex dit onderwerp is. Chemsex – seks in combinatie met drugs – komt vooral voor bij homo- en biseksuele mannen, maar ook bij trans personen en steeds vaker hetero’s. “Het kan leuk zijn, maar ook problematisch,” zegt Michael. Het gesprek hierover stokt vaak door stigma. Hun advies: breng het terug naar menselijke behoeften zoals verbinding en plezier. “Als professionals begrijpen dat het niet gaat om ‘vreemde’ praktijken, maar om universele verlangens, wordt het gesprek makkelijker.”

Breder kijken naar seksuele veiligheid

Voor Michael betekent seksuele veiligheid meer dan soa-preventie. Het gaat ook om plezier, grenzen en zelfbeschikking. “We willen niet alleen dat mensen veilige seks hebben, maar ook vervullende seks,” benadrukt hen. Dat vraagt om ruimte voor gesprekken over wensen, waarden en grenzen – iets wat in de praktijk vaak ontbreekt.

Tips voor sociaal professionals

• Erken identiteit: Zeg niet “ik zie geen verschil”, maar erken dat LHBTIQ+ cliënten specifieke behoeften hebben.
• Vraag door: Stel vragen als “Ben je tevreden met je seksleven?” of “Heeft stigma invloed op jouw welzijn?”.
• Normaliseer het gesprek: Gebruik neutrale taal en vermijd oordeel.
• Focus op plezier én veiligheid: Seksuele gezondheid is meer dan preventie; het gaat ook om empowerment.
• Wees bewust van eigen aannames: Stigma kan onbewust aanwezig zijn – reflecteer daarop.

Uitgebreide tips vind je in ons IDEM-webinar Zorgen zonder stigma in samenwerking met de GGD Rotterdam Rijnmond.

Meer over Michael en hun werk

Naast hun rol bij MenAsWell is Michael actief als dragartiest PÚCA, waar humor en performance helpen om moeilijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Ook ontwikkelde hen het project Redefining Institutional Stigma Education (RISE) in Ierland, dat medische opleidingen leert om inclusieve zorg te bieden. Hun boodschap: persoonlijke verhalen zijn krachtige instrumenten om stigma te doorbreken.

Laatste nieuws